Kategoria: Prawo gospodarcze | Czas czytania: ok. 3 minuty

Wprowadzenie

Podpisanie umowy z kontrahentem, który następnie okazuje się niewypłacalny, to jeden z największych koszmarów każdego przedsiębiorcy. Windykacja, postępowanie sądowe, egzekucja komornicza, a na końcu i tak często okazuje się, że dłużnik nie ma majątku, z którego można by się zaspokoić. Tymczasem wiele z tych problemów można przewidzieć i skutecznie im zapobiec, jeszcze zanim złożymy podpis pod umową. Podpowiadamy, jak to zrobić.

Krok 1 – Sprawdź Kontrahenta Zanim Mu Zaufasz

Weryfikacja kontrahenta przed zawarciem umowy to absolutna podstawa, o której wielu przedsiębiorców zapomina lub którą bagatelizuje. Na szczęście większość niezbędnych informacji jest ogólnodostępna i bezpłatna.

KRS i CEIDG. Sprawdź, czy kontrahent faktycznie prowadzi działalność, kto jest uprawniony do jego reprezentacji i czy nie toczy się wobec niego postępowanie restrukturyzacyjne lub likwidacyjne. Dane są dostępne na stronach rejestr.io, krs.ms.gov.pl oraz biznes.gov.pl.

Rejestr Dłużników i BIG. Biura Informacji Gospodarczej – KRD, BIG InfoMonitor czy ERIF – gromadzą informacje o zaległych zobowiązaniach przedsiębiorców. Weryfikacja w tych rejestrach pozwala szybko ustalić, czy kontrahent ma historię niespłacanych długów.

Rejestr postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych. Krajowy Rejestr Zadłużonych (KRZ) dostępny pod adresem krz.ms.gov.pl umożliwia bezpłatne sprawdzenie, czy wobec kontrahenta nie toczy się postępowanie upadłościowe lub restrukturyzacyjne.

Krok 2 – Zadbaj o Właściwe Zabezpieczenia w Umowie

Sama weryfikacja to za mało, nawet wypłacalny dziś kontrahent może jutro znaleźć się w tarapatach finansowych. Dlatego równolegle warto wprowadzić do umowy mechanizmy, które chronią Twoje interesy na wypadek problemów z płatnością.

Zaliczka lub przedpłata. Najprostsze i najskuteczniejsze zabezpieczenie, kontrahent płaci część wynagrodzenia przed realizacją świadczenia. Ogranicza ryzyko do pozostałej części należności i jednocześnie weryfikuje rzeczywistą wolę i zdolność płatniczą kontrahenta już na starcie.

Zastrzeżenie własności rzeczy. Przy umowach sprzedaży warto zastrzec w umowie, że własność towaru przechodzi na kupującego dopiero z chwilą zapłaty pełnej ceny (art. 589 Kodeksu cywilnego). W razie niewypłacalności kupującego sprzedawca może skutecznie dochodzić zwrotu towaru, nawet w toku postępowania upadłościowego.

Weksel własny in blanco. Weksel wystawiony przez kontrahenta i poręczony przez osobę trzecią (np. właściciela spółki) to jedno z najsilniejszych zabezpieczeń wierzytelności. Umożliwia uzyskanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, szybciej i taniej niż w zwykłym procesie.

Gwarancja bankowa lub ubezpieczeniowa. W przypadku dużych kontraktów skutecznym zabezpieczeniem jest gwarancja wystawiona przez bank lub towarzystwo ubezpieczeniowe. Gwarant zobowiązuje się do zapłaty określonej kwoty na pierwsze żądanie wierzyciela, jeżeli kontrahent nie wywiąże się ze swoich zobowiązań.

Kary umowne i odsetki. Precyzyjnie sformułowane klauzule dotyczące kar umownych za opóźnienie w płatności i odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych nie zapobiegają niewypłacalności, ale znacząco zwiększają presję na terminowe regulowanie należności.

Krok 3 – Rozważ Dodatkowe Formy Zabezpieczenia Rzeczowego

Przy wyższych wartościach kontraktu warto rozważyć zabezpieczenia o charakterze rzeczowym, które dają pierwszeństwo zaspokojenia przed innymi wierzycielami.

Hipoteka. Jeżeli kontrahent jest właścicielem nieruchomości, możliwe jest ustanowienie hipoteki zabezpieczającej wierzytelność wynikającą z umowy. Hipoteka wpisana do księgi wieczystej daje wierzycielowi pierwszeństwo zaspokojenia z nieruchomości – nawet w razie upadłości dłużnika.

Zastaw rejestrowy. Na ruchomościach i prawach majątkowych (np. udziałach w spółce, wierzytelnościach, maszynach) można ustanowić zastaw rejestrowy wpisany do Rejestru Zastawów. Podobnie jak hipoteka, daje pierwszeństwo zaspokojenia przed innymi wierzycielami.

Podsumowanie

Ochrona przed niewypłacalnym kontrahentem to nie kwestia szczęścia, lecz świadomego zarządzania ryzykiem. Trójstopniowa strategia, weryfikacja kontrahenta, właściwe zabezpieczenia umowne i ewentualne zabezpieczenia rzeczowe pozwala znacząco ograniczyć ryzyko nieściągalnych wierzytelności. Im wyższa wartość kontraktu, tym bardziej rozbudowane zabezpieczenia są uzasadnione. Koszt ich ustanowienia jest zawsze wielokrotnie niższy niż koszt windykacji należności od nierzetelnego dłużnika.

Negocjujesz ważny kontrakt i chcesz skutecznie zabezpieczyć swoje interesy? Skontaktuj się z naszą kancelarią – pomożemy dobrać optymalne zabezpieczenia i przygotować umowę chroniącą Twój biznes.

Wpis ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na dzień publikacji.